Din-Belkis Sena Bilal

Mógedek

Marebeden sora yașamak takan-tukan boldî. Pîkarelík, yoksîzlîk, óksízlík her yerge ğayîldî. Pakîlday, kóyímízde bolîp turgan ekí túkáan malsîz kalîp kapaldî. Bír yerde tertíp kalmadî.

O kún, sebelep-sebelep ğawun ğawdî, her yer ğerden-kókke șamîr man ogîrașa. Bíz mahálle ballarî Ismet, Yunus, Nejdet, Múrsel, Rahim, Ferit, Seriy, Fakredin, Naștiy, Nejmedin, Erğan, Biğan, Erol, Ayhan, Oktay, Reğay, Kadîr, Aydîn, Nuredin, Irfan, Șahin oynap „kak ğaldaymîz”. Bírden bír zíl sesí eșítíldí. Ğolga karadîk. Kórsek, ne kóriyík? Katîmîzda taș ğoldan „Martșî” mógedegí zor-zar keliyatîr. Yaklașkanda, Reșel satkanîn bíldík. Zílíñ sesín eșítken kíșíler de, herșiyge muhtaj bolganlarî úșún, mógedekníñ aldîna șîktîlar. Túğarnîñ sáde reșelí barîn añnadîk.

Yoksîzlîkta o da árúw dep, kuwanayîm ettíler. Remezan tutkanlarî úșún, reșelní data-almadîlar. Bízní kóríp șakîrdîlar. Keldík. Metiyden bír kașîk reșel alîp dattîrdîlar. Tílímízní salganda, dumanerík reșelí ekenín tuydîk. Múbarek, o kadar ekșí ke, mîtlak „sokîr kíșíníñ kózín așağaktay”. Kurnazlîk etíp, tatlî dep, herkezge reșel aldîrdîk.

Akșam okîganda, sîprada bírew, aman bírew reșelge yaklașa-almagan. Ekșílígí tam sîtma tutkanday eken. O zamanlarda șeker de bek tansîk. Kîzîp-kîzîp bízní karamaga bașlaganlar, „naw ğínapet ballar aldîlganlar” dep. Tew, tew, tew. Bíz kóp wakît oyagan karșîgamîznî deñíștíríp, túsímízní bírem kóstermedík. Kóy de balaban bolganga, ízímíz ğoytîldî. Marebeden soñra vaziyetímíz yawaș-yawaș o zamannîñ tertíbíne kírmege bașladî…


Akșam okîdî, șiybórek kokîdî

Ramazan ayînda bútún kóyde bayram tedaviyí kóríne. Herkez bírí-bíríne Ramazan kayîrlaylar, dawulğîlar úy-úyden gezíp Ramazannîñ dúrkísín șalalar.

Șímdí keldí Bayram ayî,

Selam berdí kapîmîzga,

Al kísesí, mor kísesí,

Uzaklardan kelír sesí.

Allah sízge kîsmet etsín

Her sene Kurban keșesí!

Ğașlar da, at míníp, Terawih aytalar. Bazî ğaș Remezan tuta. Ballar toplașîp, oynap-oynap „akșam okîdî”-ga șîgalar.

Hoğa efendí ezan aytîp bașlaganda, bíz, Remziy, Ğemal, Nağiy, Ayhan, Fakredin, Seriy, Ridvan, Bayar, Yúksel, Onal, Erol, Ğengiz, Nastiy, Sîmayil, Dogan, Yalçin, Nazif, Abip tamam ğașîn-ğummak oynay edík. Bírden-bírge zuw-șuw bolîp „akșam okîdî, șiybórek kokîdî” dep, bútún ballar ğuwura-ğuwura úyleríne yetíștíler. Bazî ballar, oyînga aldanîp, artta kaldîlar. Onlarga „úyí bolgan úyíne, úyí bolmagan koranîñ túbíne” dep bakîramîz. Keș bolsa da, onlar da úyleríne yetíșkende șîmpîrayîp sîpraga otîrdîlar.

Ekí kúnden bayram. Bayramda bútún ballar kollarîna balaban-balaban torbalarîn alîp, mahálleden-mahállege ánaw úy seníñkí, mínaw úy menímkí dep, bír yerín kaldîrmadan, súrúw-súrúw, kol óbíp ğúreler. Kol óbíp pítkensun, otîrîp hesap kóreler. Bazîda bír, kawgaga da yetíșeler. Bo kadar kurabiye, bo kadar ğewez, bo kadar para – balalîk sení.